فارسى نوشته مىشد ، به زبان عربى برگردانيد ، اين كار را نه‌تنها بر او عيبى نشمردند ، بلكه بعضى از ستايشگران وى آن را از فضل و كمال او دانستند . ابو العباس فضل بن احمد اسفراينى از برآوردگان دولت سامانى بود . او در ابتداى كار ديوانى خويش از دبيران ابو الحسن فائق معروف به فائق الخاصه ( متوفى به سال 398 ) بود و سپس چندگاهى هم صاحب بريد مرو گرديد و در سال 384 سبكتكين پدر محمود غزنوى - كه در اين هنگام پدر و پسر هردو از سرداران دولت سامانى بودند - ابو العباس را از امير نوح سامانى خواست تا او را به وزارت محمود كه با لقب سيف الدوله از سوى پادشاه سامانى سپهسالار خراسان شده بود بگمارد . و ابو العباس از اين تاريخ يعنى سال 384 تا سال 401 وزارت محمود را داشت « 1 » و در اين سال احمد بن حسن ميمندى به وزارت محمود منصوب گرديد و تا سال 416 همچنان در اين سمت باقى ماند و در همين دوران هم بود كه او ديوان دولت غزنوى را از فارسى به عربى برگردانيد . آنچه در اين رويداد درخور تأمل است شرحى است كه عتبى « 2 » ( متوفى در 427 ه . ق . ) دربارهء اين برگردان ديوان از فارسى به عربى نوشته است . به نوشتهء وى ، « ابو العباس وزير در صناعت كم‌بضاعت بود و در اين فن هيچ رنج نبرده بود . لاجرم مخاطبات در زمان او از عربى به فارسى تبديل شد ، و بدين‌جهت بازار فصاحت و بلاغت از رواج افتاد ، و نادان و دانا و كافى و عاجز برابر شدند . تا

--> ( 1 ) - فردوسى در مقدّمهء داستان جنگ كيخسرو و افراسياب ( در مدح محمود ) از اين ابو العباس نام برده و او را ستوده است . و از آن‌چنين برمىآيد كه اين وزير دانشمند محمود به سبب علاقه‌اى كه به زبان فارسى داشته ، فردوسى و شاهنامهء او را مورد حمايت خويش قرار داده بوده است . ( 2 ) - ابو نصر محمد بن عبد الجبّار عتبى در رى زاده شده و مدتى در خراسان در ديوان رسائل ابو منصور سبكتكين دستيار ابو الفتح بستى بوده و مدتى را هم در ديوان رسائل محمود به همان شغل گذرانده است . او داراى رسائل و اشعار عربى است و شهرت وى بيشتر به سبب كتاب او تاريخ يمينى است كه آن را در احوال سلطان محمود و كشورگشائيها و كارهاى او در هند و خراسان ، به عربى نوشته و در سال 602 ه - ق . به وسيلهء ابو الشرف گلپايگانى به فارسى ترجمه شده .